در زمان جستجوی منابع علمی، فقط پیدا کردن عنوان مقاله کافی نیست. گاهی لازم است بدانیم یک مقاله تا چه اندازه در پژوهشهای دیگر مورد توجه قرار گرفته و چند بار به آن استناد شده است. این موضوع به دانشجویان، پژوهشگران و نویسندگان کمک میکند اعتبار، اثرگذاری و جایگاه یک مقاله را بهتر بررسی کنند.
گوگل اسکالر یکی از سادهترین ابزارها برای مشاهده این اطلاعات است. بسیاری از کاربران هنگام بررسی نتایج جستجو در این پایگاه با عبارتی مثل Cited by روبهرو میشوند، اما دقیقاً نمیدانند این عدد چه معنایی دارد یا چطور باید از آن استفاده کنند.
در ادامه، بهصورت آموزشی توضیح میدهیم سایتیشن مقاله در گوگل اسکالر چه کاربردی دارد، معنی Cited by در گوگل اسکالر چیست و برای یافتن سایتیشن مقاله در گوگل اسکولار باید چه مراحلی را انجام داد.
سایتیشن مقاله چیست؟
سایتیشن یا Citation به معنای استناد است. وقتی یک مقاله، کتاب، پایان نامه یا منبع علمی دیگر به یک مقاله ارجاع میدهد، برای آن مقاله یک سایتیشن ثبت میشود. به بیان ساده، سایتیشن نشان میدهد یک اثر علمی توسط پژوهشگران دیگر دیده شده و در نوشتههای علمی بعدی مورد استفاده قرار گرفته است.
برای مثال، اگر نویسندهای در مقاله خود از نتایج یک پژوهش قبلی استفاده کند و مشخصات آن پژوهش را در بخش منابع بیاورد، مقاله قبلی یک استناد دریافت کرده است. هرچه تعداد این استنادها بیشتر باشد، معمولاً میتوان گفت آن مقاله در حوزه موضوعی خود بیشتر مورد توجه قرار گرفته است؛ البته تعداد سایتیشن بهتنهایی معیار قطعی کیفیت مقاله نیست و باید در کنار مواردی مانند اعتبار مجله، موضوع پژوهش، سال انتشار و نوع استناد بررسی شود.
نکته مهم این است که سایتیشن با فهرست منابع مقاله تفاوت دارد. منابع یا References، آثاری هستند که نویسنده در مقاله خود به آنها ارجاع داده است؛ اما سایتیشنها، ارجاعهایی هستند که دیگران به آن مقاله دادهاند. بنابراین وقتی درباره تعداد سایتیشن یک مقاله صحبت میکنیم، منظور تعداد دفعاتی است که آن مقاله در منابع علمی دیگر مورد استناد قرار گرفته است.
آموزش یافتن سایتیشن مقاله در گوگل اسکالر
برای یافتن سایتیشن مقاله در گوگل اسکالر،کافی است عنوان مقاله موردنظر را در Google Scholar جستجو کنید، نتیجه درست را از میان نتایج پیدا کنید و سپس عددی را که کنار عبارت Cited by نمایش داده میشود بررسی کنید. این عدد نشان میدهد مقاله موردنظر چند بار در منابع علمی دیگر مورد استناد قرار گرفته است.
در ادامه، مراحل انجام این کار را بهصورت ساده و تصویری بررسی میکنیم.
عنوان مقاله را در گوگل اسکالر جستجو کنید
ابتدا وارد Google Scholar شوید و عنوان مقاله را در کادر جستجو وارد کنید. اگر عنوان مقاله را بهصورت دقیق در اختیار دارید، بهتر است آن را داخل علامت نقلقول قرار دهید تا نتایج دقیقتری نمایش داده شود.
برای مثال:
"Online learning and student performance"
استفاده از نقلقول باعث میشود گوگل اسکالر همان عبارت را با دقت بیشتری جستجو کند و نتایج نامرتبط کمتری نمایش دهد.
نتیجه درست را انتخاب کنید
بعد از جستجو، ممکن است چند نتیجه مشابه ببینید. قبل از بررسی سایتیشن، عنوان مقاله، نام نویسندگان، سال انتشار و نام مجله را با اطلاعات مقاله اصلی مقایسه کنید تا مطمئن شوید همان مقاله موردنظر را پیدا کردهاید.
این دقت مهم است؛ چون گاهی یک مقاله در چند نسخه مختلف، مانند نسخه ناشر، فایل PDF یا نسخه دانشگاهی، در گوگل اسکالر نمایش داده میشود و انتخاب نتیجه اشتباه میتواند باعث برداشت نادرست از تعداد سایتیشن شود.
عدد کنار Cited by را بررسی کنید
بعد از اینکه مقاله موردنظر را در نتایج گوگل اسکالر پیدا کردید، به بخش زیر عنوان مقاله نگاه کنید. در این قسمت، گزینهای با عنوان Cited by نمایش داده میشود. معنی Cited by در گوگل اسکالر «استناد شده توسط» است و عدد کنار آن نشان میدهد آن مقاله چند بار در منابع دیگر مورد استناد قرار گرفته است.
همانطور که در تصویر میبینید، زیر نتیجه اول عبارت Cited by 449 نوشته شده است؛ یعنی این مقاله طبق دادههای گوگل اسکالر، ۴۴۹ بار مورد استناد قرار گرفته است. در نتیجه دوم نیز Cited by 363 دیده میشود که تعداد استنادهای همان مقاله را نشان میدهد.
بنابراین برای بررسی تعداد سایتیشن مقاله در گوگل اسکالر، لازم نیست وارد صفحه اصلی مقاله شوید. کافی است در همان صفحه نتایج، مقدار نمایشدادهشده مقابل Cited by را بررسی کنید.
نکته: بیشتر بودن عدد Cited by معمولاً نشان میدهد مقاله در پژوهشهای بیشتری مورد استفاده قرار گرفته است؛ اما این عدد بهتنهایی معیار قطعی کیفیت یا اعتبار مقاله نیست.
منابع استناد دهنده را مشاهده کنید
اگر میخواهید بدانید چه مقالهها یا منابعی به مقاله موردنظر استناد کردهاند، روی عبارت Cited by کلیک کنید. بعد از کلیک، صفحهای باز میشود که فهرست منابع استناددهنده را نشان میدهد.
این فهرست فقط برای دیدن تعداد سایتیشن کاربرد ندارد. با بررسی آن میتوانید مقالههای مرتبط با موضوع خود را هم پیدا کنید؛ چون منابعی که به یک مقاله استناد کردهاند، معمولاً از نظر موضوعی به آن نزدیک هستند و میتوانند برای نوشتن مقاله، پایان نامه یا مرور ادبیات مفید باشند.
بررسی سایتیشن مقاله از طریق پروفایل نویسنده
اگر عنوان دقیق مقاله را در اختیار ندارید، اما نام نویسنده را میدانید، میتوانید نام او را در گوگل اسکالر جستجو کنید و در صورت وجود پروفایل، وارد صفحه نویسنده شوید. در پروفایل Google Scholar، فهرست مقالات نویسنده نمایش داده میشود و مقابل هر مقاله، عددی در ستون Cited by قرار دارد.
همانطور که در تصویر میبینید، ستون Cited by تعداد سایتیشن هر مقاله را جداگانه نشان میدهد. بنابراین میتوانید مقاله موردنظر را از فهرست پیدا کنید و تعداد استنادهای آن را ببینید.
البته این روش فقط زمانی کاربرد دارد که نویسنده پروفایل گوگل اسکالر داشته باشد و اطلاعات پروفایل او کامل و درست ثبت شده باشد.
چرا برای بعضی مقالهها Cited by نمایش داده نمیشود؟
گاهی بعد از جستجوی مقاله در گوگل اسکالر، زیر نتیجه مقاله گزینه Cited by دیده نمیشود. در این حالت نباید بلافاصله نتیجه گرفت که مقاله بیاعتبار است یا هیچ ارزشی ندارد؛ چون نمایش ندادن این گزینه میتواند به وضعیت انتشار، ایندکس شدن مقاله یا نحوه ثبت اطلاعات آن مربوط باشد.
مهمترین دلایل نمایش داده نشدن Cited by عبارتاند از:
- مقاله هنوز توسط منبع دیگری مورد استناد قرار نگرفته است.
- مقاله تازه منتشر شده و هنوز زمان کافی برای دریافت سایتیشن نداشته است.
- گوگل اسکالر هنوز مقاله یا استنادهای آن را کامل ایندکس نکرده است.
- اطلاعات مقاله در منابع مختلف با تفاوت ثبت شده است.
- عنوان مقاله، نام نویسنده یا سال انتشار بهدرستی شناسایی نشده است.
در چنین شرایطی، بهتر است مقاله را با چند روش مختلف جستجو کنید؛ مثلاً عنوان را بدون علامت نقلقول وارد کنید، بخشی از عنوان را همراه با نام نویسنده جستجو کنید یا در صورت وجود، DOI مقاله را در گوگل اسکالر وارد کنید. اگر باز هم نتیجهای نمایش داده نشد، ممکن است مقاله هنوز در Google Scholar ثبت یا بهروزرسانی نشده باشد.
آیا تعداد سایتیشن در گوگل اسکالر دقیق است؟
عدد سایتیشن در گوگل اسکالر برای بررسی سریع و اولیه بسیار کاربردی است، اما نباید آن را همیشه یک آمار کاملاً قطعی و رسمی در نظر گرفت. گوگل اسکالر منابع متنوعی را پوشش میدهد و ممکن است اطلاعات یک مقاله را از نسخههای مختلف، فایلهای دانشگاهی یا منابع گوناگون شناسایی کند. علاوه بر این، مواردی مانند ثبت ناقص اطلاعات مقاله، وجود چند نسخه از یک اثر یا تفاوت در نحوه ایندکس شدن منابع میتواند روی عدد نمایشدادهشده تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، عددی که کنار Cited by نمایش داده میشود گاهی با آمار پایگاههایی مثل Scopus (اسکاپوس) و Web of Science (وب آو ساینس) تفاوت دارد. اگر هدف شما فقط بررسی اولیه سایتیشن مقاله در گوگل اسکالر است، عدد Cited by میتواند تصویر خوبی از میزان استنادهای مقاله بدهد. اما برای گزارشهای رسمی، ارزیابی پژوهشی یا استفاده دانشگاهی، بهتر است این عدد با دقت بیشتری بررسی شود و در صورت امکان با دادههای پایگاههای معتبر دیگر هم مقایسه شود.
چرا تعداد سایتیشن در گوگل اسکالر، Scopus و Web of Science متفاوت است؟
گاهی یک مقاله را در چند پایگاه علمی بررسی میکنید، اما تعداد سایتیشن آن در هرکدام متفاوت است. این تفاوت معمولاً به این دلیل است که هر پایگاه، منابع یکسانی را پوشش نمیدهد و روش جداگانهای برای شناسایی و شمارش استنادها دارد.
| پایگاه | چرا عدد سایتیشن ممکن است متفاوت باشد؟ |
|---|---|
| Google Scholar | منابع متنوعتری را بررسی میکند؛ از جمله مقالهها، کتابها، پایاننامهها، فایلهای PDF و نسخههای مختلف یک مقاله. |
| Scopus | فقط منابعی را نمایش میدهد که در این پایگاه نمایه شدهاند؛ بنابراین دامنه آن محدودتر اما کنترلشدهتر است. |
| Web of Science | منابع انتخابیتری را پوشش میدهد و معمولاً فقط استنادهای ثبتشده در مجموعه مجلات و منابع نمایهشده خود را محاسبه میکند. |
به همین دلیل، بیشتر بودن عدد سایتیشن در گوگل اسکالر همیشه به معنی دقیقتر بودن آن نیست. این عدد فقط نشان میدهد گوگل اسکالر در میان منابعی که خودش شناسایی کرده، چند استناد برای آن مقاله پیدا کرده است.
سوالات متداول
از کجا بفهمیم یک مقاله چند بار استناد گرفته است؟
برای این کار، عنوان مقاله را در گوگل اسکالر جستجو کنید. بعد از پیدا کردن نتیجه درست، عدد کنار عبارت Cited by را بررسی کنید. این عدد تعداد سایتیشن مقاله در گوگل اسکالر را نشان میدهد.
معنی Cited by در گوگل اسکالر چیست؟
عبارت Cited by به معنی «استناد شده توسط» است. عددی که کنار آن نمایش داده میشود نشان میدهد گوگل اسکالر چند منبع را پیدا کرده که به مقاله موردنظر استناد دادهاند.
چرا برای بعضی مقالهها Cited by نمایش داده نمیشود؟
اگر زیر یک مقاله گزینه Cited by دیده نمیشود، ممکن است مقاله هنوز استناد نگرفته باشد، تازه منتشر شده باشد یا گوگل اسکالر هنوز اطلاعات آن را کامل ایندکس نکرده باشد.
آیا برای دیدن سایتیشن مقاله باید وارد صفحه اصلی مقاله شویم؟
خیر. در بیشتر موارد، تعداد سایتیشن همانجا در صفحه نتایج گوگل اسکالر و کنار عبارت Cited by نمایش داده میشود. فقط اگر بخواهید منابع استناددهنده را ببینید، باید روی Cited by کلیک کنید.
آیا میتوان فهمید چه مقالههایی به یک مقاله استناد کردهاند؟
بله. با کلیک روی عبارت Cited by، فهرستی از منابعی نمایش داده میشود که به مقاله موردنظر استناد کردهاند.
آیا گوگل اسکالر فقط استنادهای مقالهها را نمایش میدهد؟
خیر. گوگل اسکالر ممکن است استنادهای ثبتشده در مقالهها، کتابها، پایان نامهها، گزارشهای علمی و برخی منابع دانشگاهی دیگر را هم شناسایی کند. به همین دلیل، تعداد سایتیشن در گوگل اسکالر گاهی از پایگاههایی مثل Scopus و Web of Science بیشتر است.
چه عواملی ممکن است باعث تفاوت در شمارش سایتیشن شود؟
مواردی مثل ثبت شدن چند نسخه از یک مقاله، تفاوت در نام نویسنده، ثبت ناقص اطلاعات انتشار یا ایندکس نشدن بعضی منابع میتواند باعث شود تعداد سایتیشن در گوگل اسکالر با پایگاههای دیگر متفاوت باشد.
جمع بندی
برای بررسی سایتیشن مقاله در گوگل اسکالر، کافی است عنوان مقاله را در Google Scholar جستجو کنید، نتیجه درست را از میان نتایج پیدا کنید و عدد کنار عبارت Cited by را بررسی کنید. این عدد نشان میدهد مقاله موردنظر چند بار در منابع دیگر مورد استناد قرار گرفته است.
در این فرایند، توجه به اطلاعات مقاله اهمیت زیادی دارد؛ چون ممکن است چند نتیجه مشابه یا چند نسخه مختلف از یک مقاله در گوگل اسکالر نمایش داده شود. همچنین اگر گزینه Cited by برای مقالهای دیده نمیشود، الزاماً به معنی بیاعتبار بودن آن نیست؛ ممکن است مقاله تازه منتشر شده باشد، هنوز استناد نگرفته باشد یا اطلاعات آن بهدرستی در گوگل اسکالر ثبت نشده باشد.
در نهایت، عدد سایتیشن در گوگل اسکالر برای بررسی سریع و اولیه بسیار کاربردی است، اما برای استفاده رسمی بهتر است با دقت بیشتری تفسیر شود و در صورت نیاز با دادههای پایگاههایی مثل Scopus و Web of Science هم مقایسه شود.